Success story: Ο εμπαιγμός συνεχίζεται.
Success story: Ο εμπαιγμός συνεχίζεται.
του Μιχάλη Χαιρετάκη
Οι πολιτικοί και τα ΜΜΕ έχουν βαλθεί να μας πείσουν ότι η Ελλάδα ευημερεί, βασιζόμενοι σε εικόνες γεμάτων χειμερινών θέρετρων κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Ωστόσο, η πραγματικότητα που ζει η πλειοψηφία των Ελλήνων είναι εντελώς διαφορετική — μια πραγματικότητα που αποκαλύπτει τη βαθιά ανισότητα και τη φτωχοποίηση που έχουν επιφέρει χρόνια κρίσης και λανθασμένων πολιτικών.
Ας μιλήσουμε με νούμερα. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η Ελλάδα έχει χάσει μεγάλο μέρος της ευημερίας της από την αρχή της οικονομικής κρίσης. Το ΑΕΠ της χώρας, όπως δείχνει το γράφημα, έφτασε στο αποκορύφωμά του το 2008, για να καταρρεύσει μέσα σε λίγα χρόνια. Παρά την ελαφρά ανάκαμψη τα τελευταία έτη, η συνολική εικόνα παραμένει απογοητευτική. Η πλειοψηφία των Ελλήνων έχει φτωχοποιηθεί, και τα νοικοκυριά παλεύουν καθημερινά για να καλύψουν τα βασικά. (*)
Μέσα σε αυτήν την κατάσταση, η προβολή των γεμάτων χειμερινών θέρετρων ως ένδειξη ευημερίας είναι εξοργιστική. Είναι γεγονός ότι 100.000 ή 200.000 δωμάτια μπορεί να γεμίσουν κατά την περίοδο των γιορτών. Αλλά τι σημαίνει αυτό για τα υπόλοιπα 9.800.000 κατοίκους της χώρας; Τίποτα. Η πληρότητα των ξενοδοχείων ωφελεί μια μικρή μειοψηφία — κυρίως εύπορους πολίτες και επιχειρηματίες — ενώ η μεγάλη πλειοψηφία παραμένει αντιμέτωπη με την καθημερινή αγωνία της επιβίωσης.
Αυτή είναι η ίδια λογική που βλέπουμε σε χώρες με έντονη κοινωνική ανισότητα, τις γνωστές “μπανανίες”. Εκεί, μια μικρή ελίτ ζει μέσα στη χλιδή, ενώ η υπόλοιπη κοινωνία βυθίζεται στη φτώχεια. Στην Ελλάδα του 2024, αυτή η πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο εμφανής. Οι στατιστικές μπορεί να διαφέρουν από την αφήγηση των ΜΜΕ, αλλά οι πολίτες γνωρίζουν την αλήθεια. Τη ζουν.
Η καθημερινότητα πολλών Ελλήνων είναι γεμάτη ανασφάλεια. Οι τιμές στα βασικά αγαθά έχουν εκτοξευθεί, οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί, και οι υποχρεώσεις προς το κράτος και τις τράπεζες γίνονται δυσβάσταχτες. Παράλληλα, η ανεργία και η υποαπασχόληση εξακολουθούν να ταλανίζουν μεγάλες ομάδες του πληθυσμού. Και όμως, τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί προσπαθούν να μας πλασάρουν ένα “success story”, βασισμένο σε εικόνες που αφορούν τη μειοψηφία.
Αυτός ο διαρκής εμπαιγμός είναι διπλά εξοργιστικός γιατί επιχειρεί να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα και να καταπνίξει την αίσθηση δικαίου που νιώθει κάθε πολίτης. Δεν μπορείς να λες σε έναν άνθρωπο που παλεύει να πληρώσει το ρεύμα ή να βάλει φαγητό στο τραπέζι ότι η χώρα “πάει καλά”, επειδή κάποιοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να πάνε διακοπές.
Η πραγματική ευημερία δεν κρύβεται στα γεμάτα ξενοδοχεία ούτε στα στατιστικά τρικ. Κρύβεται στη βελτίωση της καθημερινής ζωής του απλού πολίτη. Κρύβεται στην αξιοπρέπεια του εργαζόμενου, στη δυνατότητα του συνταξιούχου να ζει χωρίς φόβο, στην προοπτική του νέου να ονειρεύεται ένα καλύτερο μέλλον.
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να δεχόμαστε παθητικά αυτήν την κατασκευασμένη εικόνα. Ας απαιτήσουμε πολιτικές που θα μειώσουν την ανισότητα, που θα δώσουν προτεραιότητα στους πολλούς και όχι στους λίγους. Γιατί η αληθινή ευημερία δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαίωμα.
(*)
Το διάγραμμα που παρουσιάζεται αποκαλύπτει μια σκληρή πραγματικότητα για την ελληνική οικονομία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι από το 2014 και έπειτα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει επίσημα στις χώρες-μέλη να προσθέτουν στο ΑΕΠ τους έσοδα από δραστηριότητες όπως το εμπόριο ναρκωτικών, τα όπλα και την πορνεία. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα στοιχεία του ΑΕΠ δεν είναι συγκρίσιμα με προηγούμενα χρόνια, όπου τέτοιου είδους “έσοδα” δεν συμπεριλαμβάνονταν. Επιπλέον, όταν το ΑΕΠ της Ελλάδας βρισκόταν στο υψηλότερο σημείο του, το 2009-2010, το ευρώ ήταν εξαιρετικά ισχυρό, έχοντας σχεδόν 1,5 φορά μεγαλύτερη αξία από το δολάριο. Επομένως, το να συγκρίνονται διαφορετικές εποχές χωρίς να λαμβάνονται υπόψη αυτές οι κρίσιμες παράμετροι είναι παραπλανητικό.
Αξίζει επίσης να αναλογιστούμε την επίδραση του πληθωρισμού. Με μέσο πληθωρισμό περίπου 2% ετησίως, το διάγραμμα που έχει προσαρμοστεί σε τιμές του 2024 δείχνει ξεκάθαρα πόσο έχει μειωθεί η πραγματική αξία του ΑΕΠ. Υπό αυτό το πρίσμα, οι θριαμβολογίες για ένα “success story” ακούγονται ως κακόγουστο αστείο. Η απλή παρατήρηση των αριθμών καταρρίπτει τη φαντασιακή αφήγηση που προβάλλεται από τα ΜΜΕ και τους κυβερνώντες, αποκαλύπτοντας την αληθινή έκταση της οικονομικής καθίζησης που έχουν βιώσει οι πολίτες.